Trening do górskiego ultra: filary, wycieczki i bezpieczeństwo
Jak przygotować się do górskiego ultra? Poznaj filary treningu, zasady wycieczek biegowych, pracę nad siłą i regenerację według trenera ultra.
Przygotowanie do górskiego ultramaratonu opiera się na trzech filarach: wytrzymałości, sile i regeneracji, a jego trzonem są długie wycieczki biegowe. Tę konstrukcję treningu opisuje ultramaratończyk i trener Marcin Świerzec, multimedalista Mistrzostw Polski w Biegach Górskich i zwycięzca TDS.
Jakie filary powinien mieć trening do górskiego ultra?
Plan przygotowań dzieli się na trzy obszary, które wzajemnie się uzupełniają. Pierwszy to wytrzymałość, czyli zdolność do długiego utrzymywania wysiłku na zmiennym terenie. Drugi to siła, bez której trudno pokonywać strome podejścia i zbiegi. Trzeci to regeneracja, bez której dwa pierwsze filary szybko przestają przynosić efekty.
Warto traktować je równolegle, a nie kolejno. Zaniedbanie jednego z nich zwykle widać dopiero na trasie, gdy zmęczenie zaczyna się kumulować.
Jak zaplanować periodyzację i cele sezonu?
Cele najlepiej wyznaczyć na początku każdego sezonu. Dzięki temu cały plan ma punkt odniesienia, a poszczególne etapy łatwiej dopasować do kalendarza startów.
Obciążenia układa się w bloki:
- blok bazy – budowa fundamentu tlenowego, najwięcej objętości,
- blok intensywności – stopniowe podnoszenie tempa i wysiłku,
- BPS (bezpośrednie przygotowanie startowe) – dopracowanie formy tuż przed najważniejszym startem.
Jak wygląda baza tlenowa?
Podstawą jest bieganie o niskiej i umiarkowanej intensywności oraz długie wybiegania. Zasada jest prosta: większość objętości powinna przebiegać w spokojnym tempie, a intensywność zwiększa się stopniowo, bez gwałtownych skoków.
Jak zaplanować wycieczki biegowe?
Wycieczka biegowa to podstawowe narzędzie przygotowania do gór. Trener zaleca, by trwała co najmniej 90 minut, a odbywała się 1–2 razy w tygodniu. Weekendowa może być wyraźnie dłuższa.
Wycieczki najlepiej realizować w grupie, co zwiększa bezpieczeństwo i ułatwia utrzymanie regularności. Na trasie liczy się czas trwania, a nie wynik w tempie. Dzięki temu można spokojnie budować wytrzymałość na długim dystansie.
| Element treningu | Zalecenie |
|---|---|
| Minimalny czas wycieczki | 90 minut |
| Częstotliwość | 1–2 razy w tygodniu |
| Dłuższa wycieczka | weekendowa |
| Główne kryterium | czas trwania, nie tempo |
| Tempo na stromym podejściu | 10–12 min/km, czasem wolniej |
Czy na stromych podejściach warto biegać?
Na trasach z dużymi przewyższeniami dopuszczalny jest marszobieg. Na stromych podejściach tempo naturalnie spada, dlatego nie należy go sztucznie podkręcać. Lepiej zaakceptować wolniejszy wysiłek i skupić się na równym oddechu.
Jak trenować siłę do biegów górskich?
Podbiegi rozwijają siłę potrzebną na stromych podejściach, a zbiegi obciążają mięśnie w sposób ekscentryczny, co wymaga osobnego przygotowania. Zimą warto ćwiczyć zbiegi na śniegu, zanim pojawią się na trasie startowej.
Program siłowy powinien obejmować mięśnie pośladkowe, czworogłowe, kulszowo-goleniowe, łydki oraz core. Wystarczą 1–2 sesje w tygodniu. Zimą pomocne mogą być siłownia oraz bieżnia z regulacją nachylenia, która pozwala symulować podejścia bez wychodzenia z domu.
Jak bezpiecznie trenować zimą w górach?
Zimowe wycieczki wymagają większej ostrożności. Przed wyjściem warto:
- sprawdzić prognozę pogody i komunikaty dotyczące gór,
- wgrać ślad trasy do zegarka,
- poinformować bliskich o planowanej trasie i godzinie powrotu.
Na trasę należy zabrać zapasowe rękawiczki, czapkę lub chustę oraz termos z ciepłym napojem. Warto też mieć powerbank i zainstalować aplikację „Ratunek”, przydatną w sytuacji awaryjnej.
Jak zadbać o regenerację?
Regeneracja to trzeci filar, który często bywa pomijany. Obejmuje sen, nawodnienie oraz odpowiednią podaż energii. Bez nich objętość i siła treningu nie przełożą się na lepszą formę, a ryzyko przeciążeń rośnie.
Co to oznacza dla Ciebie?
Dla biegacza planującego start w górskim ultra najważniejsza jest konsekwencja. Trzeba zacząć od wyznaczenia celu, ułożyć bloki treningowe i regularnie wychodzić na długie wycieczki, pamiętając o spokojnym tempie. Równolegle warto wprowadzić trening siłowy i zadbać o regenerację. Zimą szczególnie ważne są przygotowanie wyprawy, wyposażenie i poinformowanie bliskich o trasie, bo bezpieczeństwo w górach zaczyna się jeszcze przed wyjściem z domu.
Najczęstsze pytania
Ile razy w tygodniu robić wycieczki biegowe przed górskim ultra?
Według Marcina Świerzca wycieczki warto planować 1–2 razy w tygodniu, a weekendowa może być dłuższa od pozostałych. Każda powinna trwać co najmniej 90 minut.
Czy podczas wycieczek biegowych liczy się tempo?
Nie, na wycieczkach ważniejszy jest czas trwania niż szybkość. Na stromych podejściach tempo bywa wolniejsze, nawet 10–12 min/km.
Czy marszobieg jest dopuszczalny w górskim treningu?
Tak, marszobieg jest dopuszczalny na trasach z dużymi przewyższeniami. Pozwala utrzymać wysiłek na odpowiednim poziomie bez przeciążania organizmu.
Jak zimą bezpiecznie trenować w górach?
Przed wyjściem sprawdź prognozę i komunikaty w górach, wgraj ślad do zegarka i poinformuj bliskich o trasie oraz czasie powrotu. Zabierz zapasowe rękawiczki, czapkę lub chustę, termos z ciepłym napojem oraz powerbank.
Ile razy w tygodniu powinien odbywać się trening siłowy dla biegacza ultra?
Trening siłowy wystarcza 1–2 razy w tygodniu. Zimą można go realizować na siłowni lub na bieżni z regulacją nachylenia.
Na podstawie: Bieganie.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.